ΚΟΜΙΣΙΟΝ: ΕΝΕΚΡΙΝΕ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΥΨΟΥΣ (ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ) 13 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ ΕΤΗΣΙΩΣ ΣΕ ΜΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

Έρευνα ευρωβουλευτών της δεξιάς και της συντηρητικής παράταξης φέρνει στο προσκήνιο τον ρόλο των περιβαλλοντικών οργανώσεων και τη χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων για την άσκηση πολιτικής επιρροής.

Στο επίκεντρο η χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος LIFE, ύψους τουλάχιστον 13 εκατ. ευρώ ετησίως. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε χρηματοδοτικές συμβάσεις με περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες προέβλεπαν την άσκηση άμεσης πίεσης προς τους ευρωβουλευτές, καθώς και τη χρήση «στρατηγικών δικαστικών προσφυγών» για την προώθηση περιβαλλοντικών στόχων. 

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα έρευνας που πραγματοποίησε ομάδα ευρωβουλευτών της δεξιάς και της συντηρητικής παράταξης, στο πλαίσιο μιας αμφιλεγόμενης κοινοβουλευτικής διαδικασίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τουλάχιστον 13 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών οργανώσεων, μέσω των λεγόμενων λειτουργικών επιχορηγήσεων (operating grants) του προγράμματος LIFE. Οι επιχορηγήσεις αποσκοπούν στην υποστήριξη δράσεων για το περιβάλλον και το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης, εφαρμογής, παρακολούθησης και επιβολής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Ωστόσο, συντηρητικοί ευρωβουλευτές, μαζί με συναδέλφους τους από ακόμη πιο δεξιές πολιτικές δυνάμεις, κατηγόρησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι χρηματοδοτεί οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να ασκούν πολιτική πίεση υπέρ των δικών της επιλογών. 

Τον Ιούνιο του 2025 ξεκίνησαν κοινοβουλευτική έρευνα για το ζήτημα, η οποία συνάντησε την αντίδραση των Σοσιαλδημοκρατών, των Φιλελευθέρων και των Πρασίνων, που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν, κάνοντας λόγο για «κυνήγι μαγισσών».

Είχε προηγηθεί, δύο μήνες νωρίτερα, έρευνα του ελεγκτικού οργάνου της ΕΕ για τον προϋπολογισμό, η οποία εξέτασε συνολικά τη χρηματοδότηση των ΜΚΟ. Η έρευνα δεν εντόπισε συγκεκριμένες περιπτώσεις παρατυπιών που να συνδέονται με το πρόγραμμα LIFE, άσκησε όμως κριτική στην έλλειψη διαφάνειας και επαρκούς εποπτείας ως προς τη διάθεση των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Τι αποκάλυψε η κοινοβουλευτική έρευνα

Η ομάδα εργασίας ελέγχου (Scrutiny Working Group), αποτελούμενη από ευρωβουλευτές της δεξιάς που συμμετέχουν στην Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ολοκλήρωσε την έρευνά της υπό την προεδρία του ευρωσκεπτικιστή Ιταλού ευρωβουλευτή Κάρλο Φιντάντσα και του κεντροδεξιού Ολλανδού ευρωβουλευτή Ντιρκ Γκότινκ.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματά της, σε πολλές περιπτώσεις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδίωξε να επηρεάσει τη διαδικασία διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, μέσω των οργανώσεων που χρηματοδοτούσε. 

Ειδικότερα, η θεματική ανάλυση 28 συμβάσεων επιχορήγησης έδειξε ότι στις 27 από αυτές είχαν ενσωματωθεί, στους βασικούς στόχους ή στα προβλεπόμενα αποτελέσματα, δραστηριότητες συνηγορίας και άσκησης πίεσης προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. «Οι στρατηγικές δικαστικές προσφυγές αναδείχθηκαν επίσης σε διακριτό επιχειρησιακό εργαλείο, καθώς εντοπίστηκαν στη στρατηγική μέρους των δικαιούχων σε πέντε από τις 28 συμβάσεις», αναφέρει η έκθεση.

Επιπλέον, δώδεκα συμβάσεις περιλάμβαναν ρητές αναφορές στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ή συγκεκριμένων στρατηγικών της ΕΕ, ενώ 19 από αυτές αναφέρονταν άμεσα στις ευρωπαϊκές εκλογές. 

Παρά τη βαρύτητα των συμπερασμάτων, οι συμβάσεις που εξετάστηκαν παραμένουν εμπιστευτικές. Ως εκ τούτου, η ομάδα εργασίας δεν έδωσε στη δημοσιότητα λεπτομέρειες για τις συγκεκριμένες οργανώσεις ή τις επιμέρους περιπτώσεις που εντοπίστηκαν.

Καταγγελίες για παρέμβαση στην ευρωπαϊκή πολιτική και τη νομοθετική διαδικασία

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα της διαφάνειας και της λογοδοσίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. «Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εξελιχθεί, αναμφισβήτητα, στην ισχυρότερη εκτελεστική εξουσία της Ευρώπης, το επίπεδο διαφάνειας και λογοδοσίας δεν έχει ακολουθήσει αντίστοιχα», υπογραμμίζει η έκθεση.

Όπως επισημαίνεται, περιβαλλοντικές ΜΚΟ στις Βρυξέλλες φέρονται να αξιοποίησαν τις λειτουργικές επιχορηγήσεις για να επηρεάσουν τα προγράμματα των ευρωπαϊκών εκλογών, να υποδεικνύουν στους ευρωβουλευτές πώς θα πρέπει να ψηφίζουν, αλλά και να ενημερώνουν τους νεοεκλεγέντες εκπροσώπους σχετικά με τη σημασία συγκεκριμένων περιβαλλοντικών νομοθετημάτων. 

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η Οδηγία για τις Βιομηχανικές Εκπομπές (Industrial Emissions Directive), η οποία αποτελεί βασικό νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ για τον περιορισμό της ρύπανσης από βιομηχανικές δραστηριότητες.

Πρόταση απαγόρευσης άσκησης πίεσης από χρηματοδοτούμενες ΜΚΟ

Με βάση τα ευρήματα, η ομάδα εργασίας εισηγείται την επιβολή αυστηρότερων περιορισμών στη χρηματοδότηση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα, προτείνει να απαγορευθεί στις οργανώσεις που λαμβάνουν ευρωπαϊκά κονδύλια να ασκούν πιέσεις (lobbying) προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αλλά και προς τις εθνικές κυβερνήσεις και τους εθνικούς θεσμούς.

Παράλληλα, εισηγείται τον αποκλεισμό από κάθε μελλοντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για διάστημα πέντε ετών των οργανώσεων που θα διαπιστώνεται ότι παραβιάζουν τους σχετικούς κανόνες.

Μία ακόμη σημαντική σύσταση αφορά την κατάργηση των γενικού χαρακτήρα λειτουργικών επιχορηγήσεων προς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η ομάδα ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σταματήσει να χορηγεί αυτού του είδους τις επιδοτήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κλήθηκε να σχολιάσει τα συμπεράσματα της έρευνας, ωστόσο, κατά τη δημοσίευση του σχετικού ρεπορτάζ, δεν είχε δοθεί απάντηση.

Το ζήτημα αναμένεται να αναζωπυρώσει τη συζήτηση στις Βρυξέλλες για τον τρόπο με τον οποίο διατίθενται τα ευρωπαϊκά κονδύλια στις ΜΚΟ, τα όρια μεταξύ χρηματοδότησης περιβαλλοντικών δράσεων και πολιτικής παρέμβασης, καθώς και τον βαθμό ελέγχου που ασκείται στη δραστηριότητα οργανώσεων οι οποίες χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους.

Της Βάνας Στέλλου

Πηγή: energia.gr