Πρωτοβουλία Πολιτών Δήμου Αριστοτέλη

«Naturam expellas furca, tamen usque recurret»  - Οράτιος (Επιστολές, Ι, 10, 24) (Ακόμη κι αν εκδιώξεις τη φύση με το δίκρανο, εκείνη θα επιστρέφει πάντα) Η παγκόσμια αγορά τροφίμων βρίσκεται για άλλη μια φορά αντιμέτωπη με μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας. Οι προειδοποιήσεις για μια επικείμενη «καταιγίδα» αυξήσεων στις τιμές των τροφίμων παγκοσμίως κατά τη διάρκεια του 2026 αναζωπυρώνουν τη συζήτηση γύρω από τα δομικά αίτια των επισιτιστικών κρίσεων, οι οποίες αποτυπώνονται ανάγλυφα και στον επίσημο διεθνή δείκτη FAO Food Price Index .  Για την πλειονότητα των αναλυτών και των διεθνών οργανισμών, η εξήγηση αναζητάται σχεδόν αποκλειστικά σε παράγοντες όπως η κλιματική μεταβολή, τα καιρικά φαινόμενα και οι έκτακτες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ματιά στα θεμελιώδη δεδομένα της παγκόσμιας παραγωγής αποκαλύπτει ότι η ρίζα του προβλήματος είναι βαθύτερη, συνδεόμενη άμεσα με τη γεωπολιτική των φυσικών πόρων και τη μεταλλουργία κρίσιμων ορυκτών....

Του Γιώργου Ηλιόπουλου Οι πληθωριστικές πλέον τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη, προκαλούν βαρύτατα πλήγματα στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, υποθάλποντας μία άλλη, δραματικά χειρότερη κρίση, λόγω του γεγονότος ότι οι δύο μεγαλύτεροι προμηθευτές των Ευρωπαίων αγροτών σε λιπάσματα, η Λευκορωσία και η Ρωσία, διακόπτουν τις εξαγωγές τους. Η συγκεκριμένη εξέλιξη εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής τροφίμων, με πρώτο και χειρότερο θύμα την Ευρώπη. Οι ισχυρές πιέσεις στο μέτωπο της αγοράς ενέργειας, που ωθούν πληθωριστικά τις τιμές σε δυσθεώρητα επίπεδα, προκαλούν όλεθρο στις βιομηχανίες της Ευρώπης και ειδικά σε εκείνες που λόγω δραστηριότητας αποτελούν μονάδες έντασης ενέργειας από πλευράς κατανάλωσης.   Οι βιομηχανίες αλουμινίου και οι χαλυβουργίες τίθενται εκτός λειτουργίας λόγω κόστους, οι χημικές μονάδες μετακινούνται εκτός Ευρώπης (κυρίως στις ΗΠΑ), ενώ ο μεγαλύτερος όμιλος χημικών, η BASF, σχεδιάζει μόνιμη και δραστική συρρίκνωση της παραγωγικής της...

Την παραγωγή λιπασμάτων με πρώτη ύλη την πράσινη (φιλική στο περιβάλλον) αμμωνία αντί των ορυκτών καυσίμων (κυρίως, φυσικού αερίου) αξιοποιώντας καθαρή ενέργεια από τα θαλάσσια αιολικά πάρκα της Βόρειας Θάλασσας σχεδιάζουν οι τέσσερις μεγαλύτερες συνεταιριστικές επιχειρήσεις της Δανίας, Arla, DanishCrown, DLG και Danish Agro σ’ ένα από τα μεγαλύτερα εγχειρήματα τέτοιου είδους διεθνώς. Στόχος είναι να καλυφθούν πλήρως οι ανάγκες σε λιπάσματα της Δανίας, μιας από τις σημαντικότερες χώρες παραγωγής κρέατος στον πλανήτη, να μειωθεί το ανθρακικό αποτύπωμα της – ιδιαίτερα ανεπτυγμένης στη χώρα – χοιροτροφίας κατά 2-5% και να εξοικονομηθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (CO2) κατά 750.000 τόνους, που ισοδυναμούν με τις εκπομπές 250.000 αυτοκινήτων σε ετήσια βάση. Η συγκεκριμένη κίνηση εντάσσεται στην εθνική προσπάθεια της Δανίας να καταστήσει κλιματικά ουδέτερο τον αγροδιατροφικό τομέα της έως το 2050 .

Θα πρέπει να περιορίσει «μόνιμα» τις δραστηριότητές του στην Ευρώπη ο γερμανικός γίγαντας των χημικών BASF, τονίζοντας πως το υψηλό ενεργειακό κόστος καθιστά την περιοχή όλο και λιγότερο ανταγωνιστική. Ο όμιλος χημικών με τα μεγαλύτερα έσοδα παγκοσμίως άνοιξε πριν από έναν μήνα το πρώτο τμήμα της νέας του μονάδας πλαστικών στην Κίνα, αξίας 10 δισ. ευρώ, προκειμένου -όπως είπε- να υποστηρίξει την αυξανόμενη ζήτηση στη χώρα. «Η ευρωπαϊκή αγορά χημικών παρουσιάζει ασθενική ανάπτυξη για περίπου μια δεκαετία και η σημαντική αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας φέτος ασκεί πίεση στις αλυσίδες αξίας των χημικών», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Martin Brudermüller, σύμφωνα με τους Financial Times.

Για όσους δεν είναι αγρότες, η παγκόσμια έλλειψη προσιτών σε τιμή λιπασμάτων πιθανόν να μοιάζει με ένα «μακρινό» ως και αδιάφορο πρόβλημα. Στην πραγματικότητα όμως, δεν θα αφήσει κανένα νοικοκυριό αλώβητο, ενώ την ίδια στιγμή για τα νοικοκυριά των χωρών του Τρίτου Κόσμου συνεπάγεται υποσιτισμό, πολιτικές αναταραχές – δείτε τι γίνεται στο Ιράν όπου εκατοντάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους, σε μια εκδήλωση δυσαρέσκειας για την αύξηση των τιμών των τροφίμων –έως και ένα νέο προσφυγικό κύμα. Προς το παρόν οι περισσότεροι εστιάζουν στο πρόβλημα του εγκλωβισμού εκατομμυρίων τόνων σιτηρών στην Ουκρανία λόγω του αποκλεισμού των λιμανιών. Σύμφωνα με τον διευθυντή του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών στη Γερμανία, περίπου 4,5 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών παραμένουν σε εμπορευματοκιβώτια στα λιμάνια της Ουκρανίας, καθώς δεν μπορούν να μεταφερθούν λόγω μη ασφαλών ή κατειλημμένων θαλάσσιων διαδρομών.

Τα τρόφιμα πιθανότατα θα καταστούν πολύ πιο ακριβά παγκοσμίως το 2022 , καθώς οι χημικές εταιρείες έχουν μειώσει την παραγωγή λιπασμάτων με αποτέλεσμα οι σοδειές να είναι μικρότερες, γράφει η γερμανική Handelsblatt, τονίζοντας ότι αυτό έχει σοβαρές συνέπειες για τη διατροφή του κόσμου. Μεγάλες χημικές εταιρείες έχουν περιορίσει δραστικά την παραγωγή λιπασμάτων τις τελευταίες εβδομάδες επειδή δεν είναι πλέον κερδοφόρα. Ο λόγος είναι το ακριβό φυσικό αέριο. Για την παραγωγή αμμωνίας, της σημαντικότερης πρώτης ύλης  για λίπασμα, το φυσικό αέριο είναι ο σημαντικότερος ενεργειακός παράγοντας, σημειώνει η γερμανική εφημερίδα.