ΑΛΒΑΝΙΑ: Ο ΡΑΜΑ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΕΙ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΑΟΖ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

H σημερινή είδηση ότι ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, εκτίμησε ότι εντός του 2026 θα υπάρξει απόφαση για την υπογραφή συμφωνίας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, μιλώντας στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πλέον σύνθετα ζητήματα της ελληνοαλβανικής πολιτικής ατζέντας: την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών.

Η τοποθέτησή του Αλβανού πρωθυπουργού δεν είναι συγκυριακή αλλά εντάσσεται στη μακρά και συχνά ταραχώδη ιστορία διαπραγματεύσεων για υπογραφή συμφωνιών διακρατικού χαρακτήρα στην περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου.

Η Ελλάδα έχει ήδη διαμορφώσει ένα σημαντικό προηγούμενο στην οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών με την Ιταλία. Η συμφωνία Ελλάδας–Ιταλίας για την ΑΟΖ, που υπεγράφη το 2020, βασίστηκε ουσιαστικά στην επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας υφαλοκρηπίδας του 1977, επιβεβαιώνοντας ότι βασική αρχή οριοθέτησης είναι η μέση γραμμή. Αυτή η εξέλιξη ενίσχυσε τη νομική και διπλωματική θέση της Αθήνας, καθώς δημιούργησε ένα πλαίσιο που μπορεί να επεκταθεί προκειμένου να ενισχύσει τη σταθερότητα στο Ιόνιο.

Αντίθετα, η αντίστοιχη συμφωνία Ελλάδας–Αλβανίας του 2009 δεν πήγε καλά. Παρά το γεγονός ότι υπεγράφη από τις δύο κυβερνήσεις, ακυρώθηκε το 2010 από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας, με πρόσχημα τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες όσο και άλλες (λέγε με Τουρκία) ευρύτερες γεωπολιτικές επιρροές. Έκτοτε, το ζήτημα παραμένει παγωμένο και επιβαρύνει κατά καιρούς τις ούτως ή άλλως σχετικά τεταμένες διμερείς σχέσεις.

Η απόφαση των κυβερνήσεων των Αθηνών και των Τιράνων, να παραπέμψουν την υπόθεση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, σηματοδοτεί μια στροφή προς τη θεσμική επίλυση της υπόθεσης, κατά το παράδειγμα άλλων διεθνών διαφορών που αφορούν στη θαλάσσια οριοθέτηση.

Ο κύριος Ράμα εμφανίζεται ήδη αισιόδοξος, αφού έκανε λόγο για απόφαση που θα ληφθεί εντός του 2026 και πιθανή πλήρη συμφωνία που μπορεί να υπογραφεί έως το φθινόπωρο του έτους που διανύουμε.

Αυτή η μεταστροφή δείχνει να παραπέμπει σε μια εκτόνωση της διαφοράς, με έντονα στοιχεία απομάκρυνσης από τις εντάσεις που κυριαρχούν σε πολιτικό επίπεδο, καθώς μεταφέρει το βάρος σε ένα νομικό πλαίσιο που βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, λειτουργεί και ως μήνυμα σταθερότητας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένης της εκπεφρασμένης βούλησης της κυβέρνησης της γειτονικής χώρας να ενταχθεί ως οργανικό μέλος στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια.

Η οριοθέτηση ΑΟΖ δεν αποτελεί μόνο νομικό ζήτημα, αλλά συνδέεται άμεσα με την αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων αλλά και την αναβάθμιση του ρόλου της Αλβανίας ως διαμετακομιστικού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή της Αδριατικής.

Ο κύριος Ράμα επεσήμανε τη φιλοδοξία της Αλβανίας να εξελιχθεί σε ενεργειακό κόμβο, με τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και σε συνεργασία με την Ελλάδα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επίλυση της εκκρεμότητας αποκτά στρατηγικό χαρακτήρα, αφού θα καθορίσει όχι μόνο τα όρια των κυριαρχικών δικαιωμάτων στη θάλασσα, αλλά και τις προοπτικές εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, ανάπτυξης υποδομών και ενίσχυσης της περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας.

Μάλιστα, ο πρωθυπουργός της Αλβανίας προχώρησε και ένα βήμα παραπέρα, όταν αναγνώρισε ότι εντάσεις, όπως η υπόθεση Μπελέρη, επιβράδυναν την πρόοδο, ωστόσο έδωσε έμφαση στη λειτουργική σχέση με τον Κυριάκος Μητσοτάκης. Η αναφορά του σε «αμοιβαίο σεβασμό» υποδηλώνει μια πρόθεση να διατηρηθούν χαμηλοί τόνοι σε ένα ζήτημα υψηλής ευαισθησίας.

Την ίδια στιγμή, οι συνεχιζόμενες επαφές σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών δείχνουν ότι η διαδικασία δεν περιορίζεται στη δικαστική οδό, αλλά συνοδεύεται από παράλληλη διπλωματική προετοιμασία.

Η πιθανή προσφυγή και απόφαση της Χάγης το 2026 μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για τις ελληνοαλβανικές σχέσεις, και να κλείσει οριστικά μια πολυετή εκκρεμότητα. Σε συνδυασμό με το ιστορικό προηγούμενο της συμφωνίας ΑΟΖ με την Ιταλία, αρχίζει να παίρνει μορφή ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών στο Ιόνιο, με σαφείς προεκτάσεις τόσο στη γεωπολιτική όσο και στην ενεργειακή αρχιτεκτονική της ευρύτερης περιοχής.

Του Αδάμ Αδαμόπουλου

Πηγή: energia.gr