ΧΑΛΚΟΣ: Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Τι κοινό έχουν η πράσινη μετάβαση, η έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, η έξαρση των στρατιωτικών επενδύσεων, και η άνθηση των υποδομών στις αναπτυσσόμενες χώρες με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης; Όλα αυτά συγκαταλέγονται στις σημαντικότερες μεγάλες τάσεις της παγκόσμιας οικονομίας. Και όλα απειλούνται από ένα επικείμενο πρόβλημα: την παγκόσμια έλλειψη χαλκού.

Η εξαιρετική αγωγιμότητα του μετάλλου αυτού το καθιστά κεντρικό στοιχείο σχεδόν σε κάθε πτυχή της ενεργειακής μετάβασης προς χαμηλές εκπομπές άνθρακα, από τα ηλιακά πάνελ έως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Ο χαλκός είναι ζωτικής σημασίας και για τα data centers Τεχνητής Νοημοσύνης — τόσο για τον εξοπλισμό που φιλοξενούν όσο και για την ηλεκτρική ενέργεια που τα διατηρεί σε λειτουργία. 

Το ίδιο ισχύει και για τον ολοένα και πιο προηγμένο στρατιωτικό εξοπλισμό που οι κυβερνήσεις σπεύδουν να προμηθευτούν σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον. Με λίγα λόγια, η ζήτηση χαλκού βρίσκεται σε μια επική ανοδική πορεία. Και οι προοπτικές για την προσφορά δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να συμβαδίσουν.

Σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα, ερευνητές της BloombergNEF παρουσίασαν την έκταση του προβλήματος του χαλκού, προειδοποιώντας για μια «τεράστια μακροπρόθεσμη έλλειψη» που θα ξεκινήσει το 2028. Η προβλεπόμενη προσφορά αναμένεται να υπολείπεται της ζήτησης κατά 8% το 2035 και κατά 44% το 2050. 

Η έρευνα ακολουθεί παρόμοιες προειδοποιήσεις για μεγάλα επικείμενα ελλείμματα προσφοράς από άλλες πηγές, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Ο Τζόναθαν Πράις, Διευθύνων Σύμβουλος της μεγάλης εταιρείας παραγωγής χαλκού Teck, έδωσε μια ακόμη πιο δραματική πρόβλεψη στη σύνοδο κορυφής FT Live Metals and Mining Summit της περασμένης εβδομάδας, προβλέποντας έλλειψη προσφοράς περίπου 30% το 2035.

Γιατί οι εταιρείες εξόρυξης δεν αυξάνουν την προσφορά για να καλύψουν τη ζήτηση; Μέρος του προβλήματος, όπως σημείωσε ο Πράις, είναι ο χρόνος που χρειάζεται ο τομέας αυτός για να το πράξει. «Μπορεί να χρειαστούν έξι μήνες για να κατασκευαστεί ένα data centers», είπε. «Μπορεί να χρειαστούν 15 χρόνια για την ανακάλυψη, την αδειοδότηση, και την κατασκευή ενός νέου ορυχείου.»

Στην πραγματικότητα, πολλές εταιρείες εξόρυξης χαλκού αγωνίζονται απλώς να διατηρήσουν την παραγωγή στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις τους, πολλές από τις οποίες λειτουργούν εδώ και δεκαετίες και αντιμετωπίζουν μείωση της ποιότητας του μεταλλεύματος. 

Σε σχέση με την κλίμακα της ζήτησης, θέτουν σε λειτουργία ελάχιστα νέα ορυχεία greenfield, έχοντας περιορίσει τις εργασίες αναζήτησης και ανάπτυξής τους τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

Αυτή η στροφή, σύμφωνα με αναλυτές της Wood Mackenzie, ήταν σε μεγάλο βαθμό μια αντίδραση στην πίεση από θεσμικούς επενδυτές που αποφεύγουν τον κίνδυνο, οι οποίοι θα προτιμούσαν οι εταιρείες να συνεχίσουν να αξιοποιούν τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις — και να επιτύχουν αποδοτικότητα μέσω συγχωνεύσεων, όπως η επικείμενη συνεργασία της Teck με την Anglo American — αντί να ρισκάρουν σε νέα ορυχεία.

Δεν βοηθά το γεγονός ότι ορισμένοι από τους πλουσιότερους ανεκμετάλλευτους πόρους βρίσκονται σε χώρες που θεωρούνται ότι ενέχουν υψηλό «πολιτικό κίνδυνο», όπως η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Οι κινεζικοί ορυκτολογικοί όμιλοι έχουν δείξει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τέτοιες προοπτικές — αλλά όχι ακόμη σε κλίμακα που να επιτρέπει την ευθυγράμμιση της προσφοράς με τη ζήτηση.

Ενώ η συρρίκνωση της προσφοράς δεν έχει ακόμη γίνει αισθητή σε πλήρη έκταση, οι τιμές του χαλκού έχουν ήδη σημειώσει ραγδαία άνοδο: Tον περασμένο μήνα η τιμή στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου έφτασε σε νέο ρεκόρ των 14.875 δολαρίων ανά τόνο, σημειώνοντας άνοδο 76% από τις αρχές του 2024. 

Οι τιμές, που ακολουθούν ανοδική πορεία από το 2020, ωθήθηκαν ακόμη περισσότερο προς τα πάνω φέτος λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, η οποία περιόρισε τις προμήθειες θείου από τη Μέση Ανατολή που χρησιμοποιείται στην εξόρυξη χαλκού. 

Ένας άλλος παράγοντας ήταν οι εικασίες σχετικά με τους επικείμενους δασμούς στον χαλκό από την κυβέρνηση Τραμπ, οι οποίες οδήγησαν σε συσσώρευση αποθεμάτων από ανήσυχους Αμερικανούς αγοραστές του μετάλλου.

Εάν η ζήτηση χαλκού αυξηθεί τόσο έντονα όσο προβλέπεται, αυτό θα μπορούσε να είναι απλώς μια πρόγευση των αυξήσεων των τιμών που θα ακολουθήσουν. Ο Πράις φάνηκε ικανοποιημένος από αυτή την προοπτική, αναφέροντας ότι η ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δημιουργεί «πολύ θετικές μακροπρόθεσμες προοπτικές για την αγορά».

Θετικές για τους μετόχους της Teck, ίσως. Ωστόσο, το προφανές αποτέλεσμα μιας μεγάλης και παρατεταμένης έλλειψης προσφοράς είναι ότι μεγάλο μέρος της δυνητικής ζήτησης θα μείνει ανικανοποίητο. 

Οι υπερμεγέθεις εταιρείες ΑΙ θα πληρώσουν αναμφίβολα ό,τι χρειαστεί για να εξασφαλίσουν την κατασκευή και την τροφοδοσία των κέντρων δεδομένων τους, παρά την κρίση του χαλκού. Ο αντίκτυπος στον ρυθμό και το κόστος της ενεργειακής μετάβασης, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, ενδέχεται να είναι πιο ουσιαστικός.

Πηγή: energia.gr