Η ΜΑΦΙΑ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ: ΟΙ ΚΛΕΦΤΕΣ "Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΤΡΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΜΑΞΗΣ" ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΑΓΟΡΑΖΟΥΝ ΟΣΑ ΞΗΛΩΝΟΝΤΑΙ;

Ένας σωλήνας αφαιρείται από ένα κτίριο. Για εκείνον που τον κλέβει, είναι λίγα κιλά μετάλλου που μπορούν να γίνουν χρήματα. Για τους ανθρώπους που κατοικούν εκεί, μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στην ασφάλεια και την καταστροφή, την απόλυτη τραγωδία.

Η φονική έκρηξη στην Πλάκα, με έξι ανθρώπους νεκρούς, φέρνει στο προσκήνιο την πιο εφιαλτική διάσταση της κλοπής χαλκού. Και οι συλλήψεις τριών ανδρών θέτουν ένα ερώτημα που δεν μπορεί να μείνει έξω από την έρευνα: ποιος θα αγόραζε τον σωλήνα που, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, αφαιρέθηκε από την εγκατάσταση φυσικού αερίου;

Διότι η παράνομη διαδρομή του χαλκού δεν τελειώνει στο καρότσι του κλέφτη. Για να αποφέρει χρήματα, χρειάζεται αγοραστή. Και όταν οι κλοπές επαναλαμβάνονται συστηματικά, το κρίσιμο πεδίο έρευνας είναι και η αγορά που τις τροφοδοτεί.

Από τον σωλήνα στη φονική διαρροή

Η έκρηξη στην οδό Λυσικράτους σημειώθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου. Έπειτα από έρευνα 34 ημερών, οι ανακριτικοί υπάλληλοι της Πυροσβεστικής έφτασαν σε τρεις άνδρες, οι οποίοι κατηγορούνται ότι αφαίρεσαν χάλκινο σωλήνα από την εγκατάσταση φυσικού αερίου του κτιρίου.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, η επέμβαση προκάλεσε διαρροή και ακολούθησε συσσώρευση αερίου. Το πόρισμα εργαστηρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου εντόπισε το σημείο της διαρροής στο εσωτερικό του κτιρίου, δίπλα στον μετρητή του ισογείου.

Καθοριστικό για την ταυτοποίηση των κατηγορουμένων ήταν το υλικό από κάμερες ασφαλείας. Οι τρεις αντιμετωπίζουν, μεταξύ άλλων, κατηγορίες για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, εμπρησμό και έκρηξη και έχουν λάβει προθεσμία να απολογηθούν τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου. Η ποινική ευθύνη τους θα κριθεί από τη Δικαιοσύνη.

Η διερεύνηση της τραγωδίας, όμως, αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα: πώς η αφαίρεση εξαρτημάτων από εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε λειτουργία αντιμετωπίζεται από τους εμπλεκομένους ως ένας ακόμη τρόπος εξασφάλισης μετάλλου προς πώληση.

Ο κλέφτης είναι η αρχή της διαδρομής

Αυτό ακριβώς το επόμενο στάδιο ανέδειξε ο εκπρόσωπος των αστυνομικών υπαλλήλων, Νίκος Ρήγας, μιλώντας το πρωί του Σαββάτου στην ΕΡΤ. Έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη ελέγχου των επιχειρήσεων που παραλαμβάνουν τα μέταλλα, επισημαίνοντας ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν εξαντλείται στις συλλήψεις όσων τα αφαιρούν.

«Πρέπει κάποια στιγμή να δούμε τι γίνεται με αυτές τις περιβόητες επιχειρήσεις σκραπ», ανέφερε χαρακτηριστικά, θέτοντας το ζήτημα των συνθηκών υπό τις οποίες αγοράζονται τα μέταλλα και της πιθανότητας να διοχετεύονται στην αγορά υλικά που έχουν αφαιρεθεί παράνομα. 

Ο κ. Ρήγας σημείωσε ότι το φαινόμενο δεν αφορά μόνο ιδιωτικές περιουσίες, αλλά και δημόσιες εγκαταστάσεις, σιδηροδρομικούς σταθμούς, τρένα και άλλες υποδομές, από τις οποίες αφαιρούνται καλώδια και μεταλλικά εξαρτήματα. 

Ενδεικτικά, έγινε αναφορά στις δηλώσεις του Δήμου Αθηναίων για κλοπές περίπου εννέα χιλιομέτρων καλωδίων, στοιχείο που αποτυπώνει την έκταση του προβλήματος. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη συνεργασίας της τοπικής αυτοδιοίκησης με την Ελληνική Αστυνομία, καθώς οι δήμοι μπορούν να συμβάλουν στην προστασία των εγκαταστάσεών τους μέσω κατάλληλων μέτρων φύλαξης.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ., Κωνσταντία Δημογλίδου: η έρευνα πρέπει να καλύπτει και εκείνους που αγοράζουν και διοχετεύουν τα κλεμμένα υλικά στην αγορά.

Εκεί βρίσκεται το οικονομικό κίνητρο. Ο σωλήνας, το καλώδιο ή το εξάρτημα ενός μετασχηματιστή έχουν διαφορετική χρήση και προέλευση. Στην παράνομη συναλλαγή, όμως, αποτιμώνται ως βάρος μετάλλου.

Το ερώτημα για τις Αρχές είναι ποιος παραλαμβάνει αυτά τα φορτία, πώς ελέγχει την προέλευσή τους και ποια στοιχεία καταγράφονται για τον πωλητή και τη συναλλαγή. Ιδίως όταν πρόκειται για επαναλαμβανόμενες παραδόσεις ή για υλικά που παραπέμπουν σε συγκεκριμένες υποδομές.

Οι 561 κλοπές που δείχνουν την κλίμακα

Μια υπόθεση που αποκαλύφθηκε τον Μάιο στη Θεσσαλία δείχνει πόσο οργανωμένη μπορεί να είναι αυτή η δραστηριότητα.

Στην Καρδίτσα και τη Λάρισα εξιχνιάστηκαν συνολικά 561 κλοπές χαλκού από μετασχηματιστές του ΔΕΔΔΗΕ. Συνελήφθησαν 25 άτομα και ταυτοποιήθηκαν ακόμη τέσσερα. Η δικογραφία περιλάμβανε, κατά περίπτωση, αδικήματα εγκληματικής οργάνωσης, διακεκριμένης κλοπής και αποδοχής και διάθεσης προϊόντων εγκλήματος.

Σύμφωνα με την αστυνομική έρευνα, υπήρχαν διαφορετικοί ρόλοι, εναλλασσόμενες ομάδες και οχήματα, ενώ ο αφαιρεθείς χαλκός διατίθετο σε επιχείρηση επεξεργασίας και ανακύκλωσης μετάλλων στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας.

Το εκτιμώμενο παράνομο όφελος ξεπερνούσε τις 890.000 ευρώ. Η ζημιά για τον ΔΕΔΔΗΕ υπερέβαινε τα 3 εκατ. ευρώ.

Η απόσταση ανάμεσα στα δύο ποσά αποτυπώνει και τη φύση του εγκλήματος: για να εισπραχθεί η αξία του μετάλλου, καταστρέφεται εξοπλισμός πολλαπλάσιας αξίας και διαταράσσεται η λειτουργία ολόκληρων δικτύων.

Το κόστος που δεν ζυγίζεται

Ένα κομμένο καλώδιο δεν σημαίνει μόνο δαπάνη αντικατάστασης. Ανάλογα με την εγκατάσταση, μπορεί να σημαίνει διακοπή ηλεκτροδότησης, αδυναμία λειτουργίας αντλιών, προβλήματα στην παραγωγή ή βλάβη σε συστήματα αναγκαία για την ασφαλή λειτουργία υποδομών.

Στην Πλάκα, η κατηγορία αφορά επέμβαση σε εγκατάσταση φυσικού αερίου. Εδώ, η απόσταση ανάμεσα στην αξία του κλοπιμαίου και στις συνέπειες γίνεται αδύνατο να αποτυπωθεί σε έναν οικονομικό υπολογισμό.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι κλοπές μετάλλων από ενεργά δίκτυα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως περιστατικά περιορισμένης περιουσιακής ζημιάς. Ο κίνδυνος παραμένει πίσω, αφού εκείνος που αφαίρεσε το υλικό έχει απομακρυνθεί.

Η έρευνα πρέπει να φτάσει στον αγοραστή

Ο όρος «μαφία του χαλκού» περιγράφει μια παράνομη δραστηριότητα με πολλούς πιθανούς κρίκους.

Οι εξιχνιασμένες υποθέσεις δείχνουν ότι υπάρχουν οργανωμένες ομάδες και δίαυλοι διάθεσης. Εκεί χρειάζονται έλεγχοι προέλευσης, διασταύρωση παραστατικών, ποσοτήτων και πληρωμών και διερεύνηση των επαναλαμβανόμενων συναλλαγών.

Η νόμιμη ανακύκλωση μετάλλων είναι αναγκαία οικονομική δραστηριότητα. Η προστασία της προϋποθέτει να εντοπίζονται όσοι χρησιμοποιούν τις εμπορικές συναλλαγές για να απορροφούν προϊόντα κλοπής.

Στην Πλάκα, η Δικαιοσύνη καλείται να αποδώσει τις ευθύνες για έξι θανάτους. Για να περιοριστεί, όμως, η δραστηριότητα που γεννά τέτοιους κινδύνους, η έρευνα χρειάζεται να ακολουθήσει και το χρήμα: από το χέρι που ξηλώνει τον σωλήνα μέχρι το χέρι που πληρώνει για να τον αγοράσει.

Πηγή: naftemporiki.gr