ΕΥΓΕΝΗ ΜΕΤΑΛΛΑ & ΧΑΛΚΟΣ: Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΛΛΕΙΨΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΦΕΡΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΠΛΕΟΝΕΚΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΑΡΚΕΙ ΝΑ...

Η αναζήτηση και κατ’ επέκταση η προσφορά χρυσού, χαλκού και ασημιού αποτελεί ξεκάθαρα το σύγχρονο “κυνήγι του χαμένου θησαυρού”. Η πολυχρηστικότητα των ευγενών μετάλλων στις μέρες μας με συνδυασμό τις δυσκολίες που υπάρχουν, ως προς την εύρεση τους έχουν φέρει τις παγκόσμιες ηγεσίες των κρατών ενώπιον μιας γεωπολιτικής σκακιέρας που μάλλον θυμίζει… λαβύρινθο!

Οι στείρες αντιεξορυκτικές πολιτικές των περασμένων δεκαετιών έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με τις πλείστες όσες ανάγκες έχουν φέρει στην επιφάνεια η ψηφιακή και η ενεργειακή μετάβαση, ο πληθωρισμός και η παγκόσμια ανασφάλεια για οικοδόμηση οικονομικών καταφυγίων.

Παράλληλα, έχει αρχίσει να γίνεται ευρέως αντιληπτό, πόσο εξουθενωτικά και συνάμα δυσλειτουργικά και αντιπαραγωγικά είναι τα νομοθετικά πλαίσια που αφορούν τις εξορύξεις διεθνώς, σε τέτοιο βαθμό που πολύ δύσκολα μια μεταλλευτική εταιρεία να θελήσει να επενδύσει τα κεφάλαια της για να περιμένει 17+ ολόκληρα χρόνια από την ανακάλυψη ενός κοιτάσματος π.χ χαλκού με εμπορικό προφίλ, έως την έναρξη της εξορυκτικής του διαδικασίας.

Από την άλλη πλευρά, η συνολική ζήτηση για το χαλκό για παράδειγμα αναμένεται να αυξηθεί από τους 28 εκατομμύρια τόνους το 2025 στους 42 εκατομμύρια τόνους το 2040. Ωστόσο, η προσφορά αδυνατεί να ακολουθήσει, λόγω και έλλειψης παραγωγής γεγονός που προμηνύει ένα έλλειμμα της τάξης των 10 εκατομμυρίων τόνων.

Για να ανταποκριθούν στην αύξηση της ζήτησης χαλκού, οι μεγάλες εταιρείες αρχίζουν να σκέφτονται τις μεταξύ τους συγχωνεύσεις για να επικεντρωθούν στην παράταση της διάρκειας ζωής και της παραγωγικότητας των υφιστάμενων μεταλλείων τους, αντί να διεξάγουν πιο δαπανηρή έρευνα για την ανάπτυξη νέων έργων. 

Τρανό παράδειγμα των ημερών μας οι συνομιλίες ανάμεσα στην Glencore και τη Rio Tinto, όπου αν καρποφορήσουν θα “γεννήσουν” τη μεγαλύτερη εταιρεία εξόρυξης χαλκού στον κόσμο.

Η θέση της Ελλάδας και το “case study” που παρέχουν οι Σκουριές στη νέα πραγματικότητα

Η Ελλάδα, δυστυχώς, πλήρωσε πολύ ακριβά τις αντιπαραγωγικές – αντιεξορυκτικές πολιτικές που επικράτησαν τα τελευταία 50 χρόνια. Σήμερα, μέσω της “νέας συνθήκης”, που φέρνει η επικείμενη έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του Μεταλλείου Χαλκού - Χρυσού των Σκουριών το β’ εξάμηνο του 2026 έχει την πολύτιμη δυνατότητα να ξαναμπεί στον παγκόσμιο χάρτη των εξορύξεων με αυξάνουσα γεωπολιτική σημασία. 

Οι Σκουριές και ο τρόπος οικοδόμησης του μεταλλείου (κατασκευαστικά, τεχνολογικά, περιβαλλοντικά) συνιστούν πρότυπο προς μίμηση, τόσο για την εγχώρια όσο και για τη διεθνή εξορυκτική σκηνή. Πολύ απλά, το σχέδιο των Σκουριών, δύναται να αποτελέσει τη βάση για την κατασκευή νέων μεταλλείων στη Ελλάδα.

Το έχουμε αναφέρει πάρα πολλές φορές από αυτό το blog. Δεν αρκούν από μόνες τους οι Σκουριές για να αλλάξουν τη γεωπολιτική ισχύ και μοίρα της χώρας μας. Απαιτείται συνολική αλλαγή νοοτροπίας βάση της οποίας δημόσια διοίκηση, μεταλλευτικοί φορείς, εταιρείες, τοπικές κοινωνίες αλλά και πολιτικοί θα συνεργαστούν με όρους ειλικρίνειας και εντιμότητας σε μια κατεύθυνση άμεσης εκμετάλλευσης της παρούσας ευκαιρίας που φέρνει την Ελλάδα στο προσκήνιο των πολύ σημαντικών μεταλλευτικών εξορύξεων.

Να μην λησμονούμε πως εδώ και 2 χρόνια η κανονιστική αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφοδιαστική ανεξαρτησία κρίσιμων υλικών επικεντρώνεται στον Νόμο περί Κρίσιμων Πρώτων Υλών, ο οποίος θεσπίζει τρία υποχρεωτικά σημεία αναφοράς που τα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν έως το 2030. Αυτοί οι στόχοι αντιπροσωπεύουν το πρώτο ποσοτικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή υλική ανεξαρτησία και μεταφράζονται σε 10% εγχώρια ικανότητα εξόρυξης, 40% ανάπτυξη υποδομών επεξεργασίας και 25% ποσοστά ανακύκλωσης για κρίσιμα στοιχεία απαραίτητα για τη βιομηχανική παραγωγή.

Έχει τεράστια σημασία μαζί με ένα λειτουργικό νομοθετικό, φορολογικό και δικαστικό πλαίσιο η ελληνική πολιτεία να αρπάξει την ευκαιρία που δίνει η συγκυρία με την ευρωπαϊκή ένωση να αποζητά την ασφάλεια στον εφοδιασμό της σε κρίσιμα ορυκτά και να υποδείξει σε συνεργασία με το ΕΑΓΜΕ νέα σημεία εξορυκτικού ενδιαφέροντος στην ελληνική επικράτεια, έτσι ώστε να βοηθηθούν από χρηματοδοτικά εργαλεία που προσφέρει η ΕΕ μέσω του επενδυτικού προγράμματος REsourceEU. Αυτό είναι βέβαιο, πως θα φέρει και άλλες άμεσες επενδύσεις εξορυκτικού ενδιαφέροντος στην Ελλάδα.

Και αν στη Χαλκιδική και στη Μήλο η αρμονική συνύπαρξη μεταλλείων και τουρισμού “έσβησε” σε ένα μεγάλο ποσοστό την αρνητική επίδραση της μνημονιακής Ελλάδας, ας αναλογιστούμε τον θετικό αντίκτυπο 5 ή 10 ταυτόχρονων μεταλλευτικών επενδύσεων στην ελληνική περιφέρεια που (προς το πρόν) χάνει μέρα με τη μέρα κόσμο και δυνάμεις, με ότι αυτό συνεπάγεται σε μετανάστευση και υπογεννητικότητα.

Είναι η στιγμή της συλλογικής αφύπνισης μας, έτσι ώστε σε ένα βάθος χρόνου μιας εικοσαετίας να κατορθώσουμε να φέρουμε την Ελλάδα σε μια πιο νορμάλ κατάσταση σε σχέση με τη σημερινή. Άλλωστε στη ζωή ισχύει το: “όπως στρώσεις κοιμάσαι”. Εμείς όμως αναλωθήκαμε τόσο πολύ με την απόλαυση του “ύπνου του δικαίου”, που μάλλον το παρατραβήξαμε...