ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ & ΜΕΤΑΛΛΑ: ΓΙΑΤΙ ΟΛΟΙ ΓΕΜΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΤΟΥΣ ΜΕ ΑΥΤΑ;

Για χρόνια, η παγκόσμια οικονομία έμοιαζε να λειτουργεί πάνω σε μια σχεδόν αυτονόητη βεβαιότητα: οι πρώτες ύλες θα είναι πάντα διαθέσιμες.

Τα αποθέματα κρατούνταν χαμηλά, η αποθήκευση θεωρούνταν κόστος χωρίς απόδοση και το «just-in-time», η στρατηγική να αγοράζεις κάτι ακριβώς όταν το χρειάζεσαι, παρουσιαζόταν ως το απόλυτο μοντέλο αποτελεσματικότητας. Αυτή η βεβαιότητα έχει χαθεί.

Στον κόσμο που διαμορφώνεται – έναν κόσμο γεωπολιτικής καχυποψίας, πολέμων, κυρώσεων και διαρκούς αβεβαιότητας – τα κράτη δεν στηρίζονται πια στην ομαλή λειτουργία των αγορών. Στηρίζονται στα δικά τους αποθέματα.

Και όχι συμβολικά, αλλά σε κλίμακα τέτοια που αλλάζει την ίδια τη δομή των αγορών εμπορευμάτων.

Το πετρέλαιο ως πρόβα τζενεράλε

Η Κίνα έχει ήδη δείξει πώς μοιάζει αυτή η νέα στρατηγική. Με εκτιμώμενα αποθέματα που φτάνουν τα 1,4 δισ. βαρέλια –και με σενάρια που ανεβάζουν τον πήχη ακόμη ψηλότερα– το Πεκίνο έχει δημιουργήσει ένα «μαξιλάρι» που καλύπτει τις ανάγκες του για εκατοντάδες ημέρες.

Δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια, αλλά για πολιτική δήλωση: σε περίπτωση κρίσης, η χώρα δεν θέλει να εξαρτάται από κανέναν.

Η λογική αυτή δεν είναι φθηνή. Απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές αποθήκευσης και δεσμεύει κεφάλαια. Όμως, σε έναν κόσμο χαμηλής εμπιστοσύνης, το κόστος της έλλειψης θεωρείται πλέον πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της υπερπροετοιμασίας.

Κάτι ανάλογο ισχύει και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κρατικά αποθέματα (Strategic Petroleum Reserve) ενισχύθηκαν τα τελευταία χρόνια, παρά το γεγονός ότι η χώρα είναι καθαρός εξαγωγέας ενέργειας.

Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει επάρκεια σε συνθήκες κανονικότητας, αλλά τι σημαίνει επάρκεια όταν οι εφοδιαστικές αλυσίδες σπάνε ή όταν η γεωπολιτική μετατρέπεται σε παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος.

Από το πετρέλαιο στα μέταλλα – το πραγματικό σοκ

Η μεγάλη τομή, όμως, δεν βρίσκεται στο πετρέλαιο. Βρίσκεται στο ερώτημα που αρχίζει να αιωρείται όλο και πιο έντονα στις αγορές: Τι θα συμβεί αν τα κράτη αποφασίσουν να αντιμετωπίσουν χαλκό, αλουμίνιο, νικέλιο, λίθιο, ασήμι ή σπάνιες γαίες όπως αντιμετωπίζουν το πετρέλαιο;

Οι αγορές αυτών των μετάλλων μπαίνουν σε αυτή τη νέα εποχή με σοβαρό μειονέκτημα: έρχονται ήδη από μια δεκαετία χαμηλών επενδύσεων και περιορισμένης προσφοράς.

Η συγκέντρωση αποθεμάτων σε κρατική ή υπερκρατική κλίμακα, πάνω σε αυτή τη βάση, δεν οδηγεί απλώς σε υψηλότερες τιμές. Δημιουργεί διαρθρωτική ένταση.

Την ίδια στιγμή, η ζήτηση αποκτά νέες, απρόβλεπτες διαστάσεις. Τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, η ενεργειακή μετάβαση, τα data centers τεχνητής νοημοσύνης, η επαναβιομηχάνιση και η απότομη αύξηση των αμυντικών δαπανών τραβούν τα ίδια μέταλλα προς διαφορετικές κατευθύνσεις.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο χαλκός και το ασήμι δεν λειτουργούν πια απλώς ως βιομηχανικές πρώτες ύλες, αλλά ως δείκτες γεωπολιτικής έντασης.

Χρυσός: το μέταλλο που δεν μπορεί να «παγώσει»

Ο χρυσός είναι ίσως το πιο καθαρό παράδειγμα της μετάβασης σε αυτό το νέο καθεστώς. Η εκρηκτική άνοδός του το 2025 δεν ήταν μόνο επενδυτικό φαινόμενο.

Ήταν ψήφος δυσπιστίας προς τα νομίσματα, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και –κυρίως– προς την ιδέα ότι τα αποθεματικά είναι πάντα ασφαλή.

Οι κεντρικές τράπεζες τον αντιμετωπίζουν πλέον ως περιουσιακό στοιχείο εκτός πολιτικής επιρροής. Η συστηματική συγκέντρωση χρυσού δεν γίνεται για γρήγορο κέρδος, αλλά για μακροπρόθεσμη ασφάλεια. Ακόμη και μικρές μετατοπίσεις στα αποθεματικά τους αρκούν για να προκαλέσουν μεγάλες κινήσεις στην τιμή, ακριβώς επειδή η προσφορά δεν μπορεί να αυξηθεί γρήγορα.

Η επιστροφή της βιομηχανικής πολιτικής

Οι αναλύσεις της Fitch Solutions δείχνουν ότι το 2026 πιθανότατα θα είναι χρονιά σχετικής οικονομικής σταθεροποίησης, αλλά και χρονιά έντονης κρατικής παρέμβασης στις πρώτες ύλες.

Οι δασμοί μπορεί να αποκλιμακωθούν, όμως ο ανταγωνισμός για κρίσιμα μέταλλα θα ενταθεί. Ο χαλκός, το λίθιο και οι σπάνιες γαίες βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της βιομηχανικής πολιτικής των μεγάλων οικονομιών.

Παράλληλα, χώρες παραγωγής αποκτούν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ, ενώ οι συνεργασίες μεταξύ μεταλλευτικών ομίλων και τεχνολογικών ή αμυντικών εταιρειών πολλαπλασιάζονται. Η εξασφάλιση πρόσβασης προηγείται πλέον της μεγιστοποίησης της απόδοσης.

Η νέα κανονικότητα των αγορών

Η συγκέντρωση αποθεμάτων δεν είναι πανικός. Είναι στρατηγική προσαρμογή.

Σηματοδοτεί το τέλος της εποχής όπου η παγκοσμιοποίηση εγγυόταν επάρκεια και χαμηλό κόστος, και την αρχή μιας περιόδου όπου η ασφάλεια εφοδιασμού γίνεται βασικό κριτήριο ισχύος.

Σε αυτό το περιβάλλον, τα εμπορεύματα και τα μέταλλα δεν είναι απλώς assets. Είναι εργαλεία κυριαρχίας. Και η παγκόσμια οικονομία μπαίνει σε μια φάση όπου όποιος έχει αποθέματα, έχει και πλεονέκτημα.

Της Νατάσας Στασινού

Πηγή: naftemporiki.gr