ΑΝΘΡΑΚΑΣ: ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΚΑΙ Η ΙΑΠΩΝΙΑ ΗΓΕΙΤΑΙ ΤΟΥ ΡΑΛΙ

Η Ιαπωνία, με την έντονη εξάρτησή της από τις εισαγωγές ενέργειας, δοκιμάζεται σε πραγματικό χρόνο από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς η κρίση που πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ανέδειξε τις δομικές αδυναμίες ενός από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ενέργειας παγκοσμίως.

Με περίπου το 90% του αργού πετρελαίου της να προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, το Τόκιο προχώρησε ήδη στην αποδέσμευση περίπου 80 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 26 ημέρες εγχώριας ζήτησης, με στόχο τη σταθεροποίηση της άμεσης ισορροπίας στην αγορά καυσίμων.

Ωστόσο, η μείωση των αποθεμάτων αφορά μόνο μέρος της ενεργειακής εξίσωσης, καθώς το ευρύτερο σύστημα, και ειδικά η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας, παραμένει εκτεθειμένο στις δευτερογενείς επιπτώσεις της κρίσης.

Στον τομέα του φυσικού αερίου, η Ιαπωνία καλύπτει περίπου το 98% της ζήτησης μέσω εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, με τη συνολική κατανάλωση να παρουσιάζει τάση μείωσης λόγω της επιβράδυνσης της οικονομίας, της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών και της σταδιακής επανεκκίνησης της πυρηνικής ενέργειας.

Το 2025 η χώρα εισήγαγε 66,3 εκατ. τόνους LNG, διατηρώντας τη θέση της ως ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας παγκοσμίως μετά την Κίνα, με τις προμήθειες να προέρχονται κυρίως από την Αυστραλία, τη Μαλαισία, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ μόνο ένα μικρό ποσοστό διέρχεται από τις ευαίσθητες θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής.

Η Αυστραλία παραμένει ο μεγαλύτερος προμηθευτής LNG της Ιαπωνίας, ωστόσο η σχέση καθορίοζεται υπό την πίεση ελλείψεων καυσίμων στην ίδια την αυστραλιανή αγορά, με τις δύο χώρες να εξετάζουν ανταλλαγές LNG με πετρελαϊκά προϊόντα, ενώ το Τόκιο έχει εκφράσει επιφυλάξεις για την επιβολή έκτακτης φορολογίας στις εξαγωγές LNG από την Καμπέρα.

Προκλήσεις στον τομέα του αερίου

Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα του ιαπωνικού ενεργειακού μείγματος, καλύπτοντας περίπου το 32% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με τον άνθρακα στο 28%, την πυρηνική ενέργεια στο 9% και τα πετρελαϊκά καύσιμα στο 7%, ενώ η κατανάλωση φυσικού αερίου κατευθύνεται κυρίως στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής και δευτερευόντως στη βιομηχανία.

Ο βιομηχανικός τομέας δέχεται πλέον πιέσεις, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί βασική εισροή για την παραγωγή υδρογόνου και για πετροχημικές διεργασίες, την ώρα που οι εισαγωγές νάφθας και αργού έχουν περιοριστεί, γεγονός που αναμένεται να επιβραδύνει τη βιομηχανική δραστηριότητα και να επηρεάσει τη ζήτηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, το βασικό ζήτημα για την Ιαπωνία δεν είναι τόσο η φυσική επάρκεια φυσικού αερίου όσο οι τιμές, με το διεθνές σημείο αναφοράς JKM να έχει εκτοξευθεί γύρω στα 20 δολάρια ανά MMBtu, από περίπου 10,5 δολάρια πριν την κρίση, ενώ παράλληλα οι τιμές του άνθρακα έχουν αυξηθεί, αλλά παραμένουν πιο ανταγωνιστικές για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι εισαγωγές άνθρακα της Ιαπωνίας είναι σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένες στην Αυστραλία, η οποία το 2025 κάλυψε περίπου τα δύο τρίτα των συνολικών εισαγωγών, ενώ ακολουθούν η Ινδονησία και ο Καναδάς, με την ιαπωνική αγορά να προτιμά υψηλότερης ποιότητας αυστραλιανό άνθρακα έναντι φθηνότερων εναλλακτικών.

Η αυξημένη ζήτηση από την Ιαπωνία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις τιμές στην Ασία, επηρεάζοντας ιδιαίτερα μικρότερους αγοραστές που ενδέχεται να εκτοπιστούν από την αγορά λόγω περιορισμένης αγοραστικής δύναμης.

Μια πρόσφατη ενεργειακή συμφωνία μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιαπωνίας προσθέτει γεωπολιτική διάσταση, αλλά δεν αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά τα θεμελιώδη της αγοράς, καθώς οι ποσότητες είναι περιορισμένες σε σχέση με τις συνολικές ιαπωνικές εισαγωγές και η ποιότητα του αμερικανικού άνθρακα υπολείπεται εκείνης της Αυστραλίας.

Παρότι ο άνθρακας μπορεί να λειτουργήσει ως βραχυπρόθεσμο ανάχωμα, η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ιαπωνίας παραμένει προσανατολισμένη στην πυρηνική ενέργεια, με την επανεκκίνηση του σταθμού Kashiwazaki-Kariwa Nuclear Power Plant να αποτελεί κομβικό έργο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και την κάλυψη σημαντικού μέρους της ζήτησης της ευρύτερης μητροπολιτικής περιοχής του Τόκιο.

Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση λειτουργεί έτσι όχι μόνο ως δοκιμασία ανθεκτικότητας, αλλά και ως επιταχυντής δομικών αλλαγών στο ενεργειακό μείγμα της Ιαπωνίας, ενισχύοντας τη στροφή προς εγχώριες πηγές παραγωγής και μειώνοντας τη μακροπρόθεσμη εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα, με άμεσες όμως βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στις τιμές και στις αγορές άνθρακα της Ασίας.

Πηγή: worldenergynews.gr