ΝΙΚΕΛΙΟ: ΤΟ ΜΕΤΑΛΛΟ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

Για την παγκόσμια οικονομία, η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο υπόθεση νέων τεχνολογιών, ηλεκτρικών αυτοκινήτων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Είναι, ταυτόχρονα, μια μάχη για τις πρώτες ύλες που θα κάνουν όλα αυτά δυνατά. 

Ανάμεσα σε αυτές, το νικέλιο αποκτά ολοένα και πιο κρίσιμο ρόλο, καθώς από ένα παραδοσιακό μέταλλο της βαριάς βιομηχανίας εξελίσσεται σε στρατηγικό υλικό για την ηλεκτροκίνηση, την αποθήκευση ενέργειας και τη σύγχρονη βιομηχανική παραγωγή.

‘Ετσι, η πορεία, οι τεχνολογικές αλλαγές και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια βιομηχανία νικελίου βρέθηκαν στο επίκεντρο της επιστημονικής εργασίας που παρουσίασε ο Δρ. Στυλιανός Ταμπούρης, Διευθυντής Έρευνας και Ανάπτυξης της Γ.Μ.Μ.Α.Ε. ΛΑΡΚΟ και Αναπληρωτής Γραμματέας του ΣΜΕ, στο 13ο Διεθνές Συνέδριο CEMEPE (Chemical Engineering & Process Engineering), στα μέσα του περασμένου Ιουλίου και δημοσιεύτηκε στον ενημερωτικό ιστότοπο του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων.

Συγκεκριμένα, η εργασία με τίτλο «Η εξέλιξη της βιομηχανίας νικελίου τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες: Πόροι, Τεχνολογία και Βιωσιμότητα» επιχειρεί να φωτίσει έναν κλάδο που έχει αλλάξει σημαντικά μέσα σε μόλις σαράντα χρόνια. Από τη γεωγραφία των κοιτασμάτων και τις νέες μεθόδους παραγωγής έως την ανάγκη περιορισμού των εκπομπών και την κυκλική οικονομία, το νικέλιο βρίσκεται πλέον σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Από το ανοξείδωτο στις μπαταρίες

Η σημασία του νικελίου για τη βιομηχανία είναι διαχρονική, όπως τόνισε ο κ. Ταμπούρης. Αποτελεί βασικό συστατικό του ανοξείδωτου χάλυβα και χρησιμοποιείται σε κράματα υψηλής αντοχής, με εφαρμογές σε πολλούς και διαφορετικούς βιομηχανικούς τομείς.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει προστεθεί ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας, που δεν είναι άλλος από την ηλεκτροκίνηση. Πιο συγκεκριμένα, η αυξανόμενη χρήση του νικελίου σε συγκεκριμένες χημείες μπαταριών ιόντων λιθίου που χρησιμοποιούνται στα ηλεκτρικά οχήματα και στα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας έχει μεταβάλει τις προοπτικές της αγοράς. 

Μάλιστα, η παγκόσμια προσπάθεια περιορισμού των εκπομπών άνθρακα και η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργούν αυξημένες ανάγκες για αποθήκευση και ηλεκτροκίνηση.

Έτσι, ένα μέταλλο που για δεκαετίες συνδεόταν κυρίως με την παραδοσιακή βιομηχανία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής οικονομίας.

Η νέα γεωγραφία του νικελίου

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τη ζήτηση. Αφορά και την ίδια την παραγωγή. Όπως ανέδειξε ο Δρ. Ταμπούρης, τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες η παγκόσμια βιομηχανία νικελίου μετακινήθηκε σταδιακά προς την αξιοποίηση λατεριτικών κοιτασμάτων, καθώς η εξάντληση νέων θειούχων κοιτασμάτων περιόρισε τις δυνατότητες ανάπτυξης από τις παραδοσιακές πηγές.

Χώρες, μάλιστα, όπως η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες, η Αυστραλία, η Βραζιλία και η Νέα Καληδονία απέκτησαν ισχυρότερη παρουσία στην παγκόσμια παραγωγή. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ινδονησίας, η οποία μέσα σε περίπου μία δεκαετία εξελίχθηκε στον μεγαλύτερο παραγωγό νικελίου παγκοσμίως.

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς ένα στατιστικό στοιχείο της αγοράς. Αποτυπώνει τη νέα γεωπολιτική των πρώτων υλών. Η πρόσβαση σε κρίσιμα μέταλλα, ο έλεγχος των αλυσίδων εφοδιασμού και η δυνατότητα μεταποίησης της πρώτης ύλης αποκτούν πλέον στρατηγική σημασία για την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών.

Η τεχνολογία ανοίγει νέους δρόμους

Η μεταμόρφωση του κλάδου δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την τεχνολογική πρόοδο με βάση τον κ. Ταμπούρη. Σημαντική εξέλιξη, όπως είπε, αποτελεί η υδρομεταλλουργική κατεργασία υψηλής πίεσης, γνωστή ως HPAL (High Pressure Acid Leaching), η οποία επιτρέπει την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση λατεριτικών κοιτασμάτων χαμηλότερης περιεκτικότητας και την παραγωγή ενδιάμεσων προϊόντων υψηλής καθαρότητας, κατάλληλων για την αλυσίδα παραγωγής υλικών μπαταριών.

Παράλληλα, η ανάπτυξη προϊόντων όπως το Nickel Pig Iron (NPI), το Mixed Hydroxide Precipitate (MHP) και το Nickel Matte δημιούργησε νέες δυνατότητες στην παραγωγή και στην εφοδιαστική αλυσίδα του νικελίου.

Η τεχνολογία, επομένως, δεν περιορίζεται στη βελτίωση της παραγωγικότητας. Καθορίζει πλέον ποια κοιτάσματα μπορούν να αξιοποιηθούν, με ποιο οικονομικό κόστος και, κυρίως, με ποιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Το δύσκολο στοίχημα της βιωσιμότητας

Εδώ βρίσκεται, όμως, και μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της πράσινης μετάβαση. Δηλαδή, τα μέταλλα που απαιτούνται για την ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών πρέπει και τα ίδια να παράγονται με ολοένα αυστηρότερους περιβαλλοντικούς όρους.

Αναπόφευκτα, λοιπόν, η βιωσιμότητα αποτέλεσε κεντρικό θέμα της παρουσίασης του Δρ. Ταμπούρη. Όπως είπε, η σύγχρονη βιομηχανία νικελίου καλείται να περιορίσει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα μέσα από την αξιοποίηση μεταλλευτικών και μεταλλουργικών υποπροϊόντων, την ανάκτηση ενέργειας, τη βελτίωση των συστημάτων ελέγχου αέριων εκπομπών και επεξεργασίας υγρών αποβλήτων, αλλά και την αποκατάσταση των μεταλλευτικών χώρων.

Στο ίδιο πλαίσιο, όπως τόνισε ο Γ.Γ. του ΣΜΕ εντάσσεται η εφαρμογή των αρχών ESG, καθώς η περιβαλλοντική επίδοση, η κοινωνική διάσταση και η εταιρική διακυβέρνηση αποτελούν πλέον βασικά κριτήρια για τη λειτουργία και την αξιολόγηση της βιομηχανίας.

Η ελληνική παράμετρος και η ΛΑΡΚΟ

Μέσα σε αυτή τη διεθνή εικόνα, με βάση τον κ. Ταμπούρη, η παρουσία της ΛΑΡΚΟ έχει ιδιαίτερη σημασία. Από την ίδρυσή της το 1963, η εταιρεία εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς σιδηρονικελίου διεθνώς και, για πολλά χρόνια, αποτέλεσε τον μοναδικό παραγωγό σιδηρονικελίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αξιοποίηση ελληνικών λατεριτικών κοιτασμάτων και η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου μεταλλείων και μεταλλουργικής παραγωγής συνέδεσαν τη δραστηριότητά της με την ανάπτυξη της ελληνικής βιομηχανίας, αλλά και με την ευρωπαϊκή ανάγκη για πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Ωστόσο, η παρουσία της εταιρείας στο CEMEPE, μέσα από την επιστημονική εργασία του Δρ. Ταμπούρη, ανέδειξε και μια ευρύτερη διάσταση. 

Το ρόλο της ελληνικής επιστημονικής και μεταλλουργικής τεχνογνωσίας στη συζήτηση για το μέλλον των κρίσιμων πρώτων υλών στην Ευρώπη. Άλλωστε, το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης. 

Οι διεθνείς προβλέψεις που παρουσιάστηκαν δείχνουν ότι η παγκόσμια κατανάλωση νικελίου αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται έως το 2050, κυρίως λόγω της ηλεκτροκίνησης, της αποθήκευσης ενέργειας και της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών.

Η απάντηση, όμως, δεν μπορεί να είναι μόνο περισσότερη εξόρυξη. Θα πρέπει να είναι και πιο αποδοτική, πιο καθαρή και περισσότερο κυκλική παραγωγή.Η ανακύκλωση νικελίου, η ανάκτηση πολύτιμων μετάλλων από μεταλλουργικά υποπροϊόντα, η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και η μεγαλύτερη αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορούν να αλλάξουν σταδιακά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του κλάδου. 

Παράλληλα, οι υδρομεταλλουργικές τεχνολογίες δημιουργούν προοπτικές για την ανάκτηση νικελίου και κοβαλτίου από λατερίτες χαμηλότερης περιεκτικότητας, ανοίγοντας νέους δρόμους για την αξιοποίηση πόρων που μέχρι πρότινος θεωρούνταν λιγότερο ελκυστικοί.

(από την εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»)

Του Γιώργου Ατσαλάκη

Αναδημοσίευση από: energia.gr