ΕΕ: ΣΤΑ ΧΑΡΑΚΩΜΑΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΩΡΕΑΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ CO₂

Σε μετωπική σύγκρουση μεταξύ Βρυξελλών και ευρωπαϊκής βιομηχανίας εξελίσσεται η μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), με το καθεστώς των δωρεάν δικαιωμάτων άνθρακα να βρίσκεται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων. 

Η βιομηχανία προειδοποιεί ότι η σύνδεση της δωρεάν κατανομής με υποχρεωτικές επενδύσεις απανθρακοποίησης μπορεί να αυξήσει το κόστος παραγωγής στην Ευρώπη και να πλήξει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητά της, την ώρα που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πιέζει για συμφωνία έως τα μέσα Δεκεμβρίου και οριστικοποίηση του νέου πλαισίου μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2027.

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει ότι η πρόσβαση των βιομηχανικών επιχειρήσεων στα δωρεάν δικαιώματα θα συνδέεται με επενδύσεις σε έργα απανθρακοποίησης στην Ευρώπη. Για τους ενεργοβόρους κλάδους, όμως, μια τέτοια προϋπόθεση δημιουργεί τον κίνδυνο η πολιτική στήριξης της ανταγωνιστικότητας να μετατραπεί σε πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση.

Δεκατέσσερις ενώσεις ενεργοβόρων βιομηχανιών ζητούν ήδη περισσότερο χρόνο για να αξιολογήσουν τις προτεινόμενες αλλαγές, υποστηρίζοντας ότι το χρονοδιάγραμμα για τη λήψη αποφάσεων είναι ιδιαίτερα πιεστικό. 

Όπως επισημαίνουν, οι επιπτώσεις των νέων κανόνων δεν μπορούν να αποτιμηθούν μέσα σε λίγες εβδομάδες, καθώς επηρεάζουν επενδύσεις, παραγωγικές αποφάσεις και τη χωροθέτηση βιομηχανικής δραστηριότητας με ορίζοντα αρκετών δεκαετιών.

Η δωρεάν κατανομή έχει σχεδιαστεί ως μηχανισμός προστασίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα, δηλαδή από το ενδεχόμενο παραγωγή και επενδύσεις να μεταφερθούν σε τρίτες χώρες όπου το περιβαλλοντικό και ενεργειακό κόστος είναι χαμηλότερο. 

Οι βιομηχανικοί φορείς υποστηρίζουν ότι εάν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιβαρυνθούν ταυτόχρονα με το κόστος των δικαιωμάτων και με υποχρεωτικές επενδύσεις απανθρακοποίησης, χωρίς αντίστοιχες απαιτήσεις για τους ανταγωνιστές τους εκτός ΕΕ, το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας μπορεί να ενταθεί.

Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι η δυνατότητα μιας βιομηχανίας να προχωρήσει σε βαθιά μείωση των εκπομπών της δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη δική της επενδυτική δυνατότητα. Απαιτείται πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών και ανταγωνιστικής τιμής, επαρκής δυναμικότητα στα δίκτυα, υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης CO2, αλλά και αγορά για τα προϊόντα που θα παράγονται με χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα.

Στην ευρωβουλή η διαπάλη

Η διαφωνία έχει πλέον μεταφερθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου διαμορφώνονται διαφορετικές γραμμές για το μέλλον της δωρεάν κατανομής. Ο εισηγητής της επιτροπής βιομηχανίας του Κοινοβουλίου για τη μεταρρύθμιση του ETS έχει προτείνει την κατάργηση της σύνδεσης των δωρεάν δικαιωμάτων με υποχρεωτικές επενδύσεις απανθρακοποίησης, εκτιμώντας ότι η σχετική προϋπόθεση μπορεί να επιβαρύνει ιδιαίτερα τους ενεργοβόρους κλάδους.

Διαφορετική προσέγγιση έχει ο Γερμανός κεντροδεξιός ευρωβουλευτής Πέτερ Λίζε, ο οποίος έχει αναλάβει επικεφαλής διαπραγματευτής του Κοινοβουλίου για τις σχετικές προτάσεις. Υποστηρίζει τη σταδιακή εισαγωγή προϋποθέσεων για τη δωρεάν κατανομή κατά την περίοδο 2031-2035, διατηρώντας έτσι τη σύνδεση της προστασίας από τη διαρροή άνθρακα με την πορεία απανθρακοποίησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Η πρόταση της Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο, περιλαμβάνει ευρύτερη αναμόρφωση του ETS. Μεταξύ άλλων προβλέπει επιβράδυνση του ετήσιου ρυθμού μείωσης του ανώτατου ορίου εκπομπών για την περίοδο 2031-2035 στο 3,7%, ενώ για την περίοδο 2036-2040 προβλέπεται ρυθμός 1,7%. 

Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία Industrial Decarbonisation Bank, με στόχο τη χρηματοδότηση επενδύσεων που θα περιορίσουν τις βιομηχανικές εκπομπές.

Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνεται η παράταση έως το 2038 της σταδιακής κατάργησης των δωρεάν δικαιωμάτων για κλάδους που καλύπτονται από τον CBAM, καθώς και η διεύρυνση του ETS σε δημοτικές εγκαταστάσεις αποτέφρωσης αποβλήτων και σε πρόσθετες δραστηριότητες στους τομείς των θαλάσσιων και αεροπορικών μεταφορών.

Πηγή: worldenergynews.gr